عبد الحسين نوايى

49

دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )

كشته شدن قوام الملك شيرازى محمد رضا خان قوام الملك شيرازى جد قوام شيرازى فعلى يكى از مخالفين مشروطه بود كه بر اثر پافشارى مجلس او را به تهران خواسته بودند . ليكن پس از چندى ، بر اثر موافقت آصف الدوله وزير داخله ، قوام الملك به شيراز بازگشت و اين موضوع چنان كه ديديم موجب اعتراض سخت تقىزاده به وزير داخله در مجلس و عزل آصف الدوله شد . ورود قوام الملك به شيراز ، همان‌طور كه تقىزاده پيش‌بينى كرده و در مجلس گفته بود ، موجب برپا شدن فتنه و فساد جديدى در فارس گرديد و بالاخره در روز 4 صفر 1326 ، هنگامىكه قوام ، در باغ ديوان‌خانه با ياران خود ، نشسته بود جوان ازجان‌گذشته‌اى نزديك او شده و چهار تير به او زد و قوام الملك را كشت و بلافاصله با گلوله‌اى خود را هم هلاك كرد و چون جيب و بغل او را كاوش كردند كاغذى بيرون آوردند كه در آن نوشته بود : « نعمت اللّه بروجردى نمرهء 19 » . پسران و ياران قوام جنازه را از زمين برداشتند و به عنوان انتقام خانه‌هاى مخالفين خود را غارت كردند و بلوا و آشوب بزرگى در شهر برپا نمودند . سه روز بعد ، در مجلس فاتحهء قوام الملك ، باز هم كشاكش درگرفت و دو تن از پسران قوام هم زخمى شدند . والى فارس ميرزا غلامحسين خان صاحب - اختيار ، تلگرافى بدين مضمون راجع به اين واقعه به مجلس مخابره كرد : « ديروز در فاتحهء قوام الملك ، سيد احمد دشتكى تيرى به سالار سلطان زد ( پدر قوام فعلى و پسر محمد رضا خان مقتول ) كه مشغول معالجه‌اند و دو تير هم به آقا شيخ باقر خورد . دو نفر هم مقتول شدند . سيد مزبور را هم مردم قطعه‌قطعه كردند .